Wie zegt dat liturgie saai is? Ja, het kan saai zijn, dat is waar. Het is maar net wat je ervan maakt: met elkaar of als voorganger. Gelukkig is daar in allerlei gemeentes steeds meer aandacht voor.
Deze pagina kan daarbij hopelijk een stukje helpen door concrete handreikingen te doen.
De onderstaande informatie en bestanden zijn verdeeld in drie rubrieken:

  1. Alternatieven in de liturgie.
  2. Kerkelijke formulieren in gewoon Nederlands.
  3. Informatie over het organiseren van laagdrempelige diensten.
  4. Informatie over Liturgie Digitaal.
Alternatieven in de liturgie
Er zijn van die vaste elementen in de liturgie, die bij veel kerkgangers het ene oor in en het andere oor weer uit gaan. Ik merk het ook bij mezelf, als ik een keer 'gewoon' in de kerk zit.
Veel voorgangers willen niet van deze vaste elementen afwijken, omdat ze het belangrijk vinden om het goede ervan niet kwijt te raken. Maar vele realiseren zich helaas niet dat het goede evengoed verloren gaat, als de voorganger tegelijkertijd (bijna) de enige luisteraar is.
Het zijn vooral de 10 geboden en de 12 artikelen die in een dergelijke sleur-ervaring verloren dreigen te gaan.
Een goed alternatief is daarom volgens mij afwisseling in vorm en presentatie. Het vaste element kan vastgehouden worden, terwijl het toch weer als nieuw klinkt. Met een beetje creativiteit kun je als voorganger een heel eind komen, heb ik gemerkt! Hopelijk kunnen onderstaande downloads daarbij een hulpmiddel zijn.

Nog een extra tip:
In het Dienstboek (uitgegeven bij Boekencentrum B.V.) worden diverse suggesties gedaan hoe het stilstaan bij de tien geboden in de eredienst vormgegeven kan worden.

Bestand
 
Beschrijving
 
Tien geboden  De tien geboden in eenvoudige woorden, geschikt voor kinderen, geschreven door Jetze Baas.  
Tien geboden  De tien geboden op korte rijmpjes, geschikt voor kinderen.
(Bron: onbekend)
 
Tien geboden  De tien geboden in een vertaling van prof. dr. J.P. Lettinga.  
De tien geboden in NT-perspectief  De tien geboden in het perspectief van het Nieuwe Testament. De bron is mij niet meer bekend. Als ik me goed herinner heb deze tekst gekregen van een chr. geref. collega.
Een andere collega wist mij te vertellen dat deze versie van de tien geboden geschreven is door J.J. Buskes.
 
De tien geboden in NT-perspectief (eenvoudig)  Dezelfde versie van de tien geboden als hierboven, maar dan in meer eenvoudige en directe bewoordingen. Ik heb deze versie gemaakt omdat daaraan behoefte was voor laagdrempelige diensten met mensen die misschien voor het eerst in een kerk komen.
De geboden worden daarom vooraf gegaan door een korte inleidende toelichting.
 
De tien geboden in NT-perspectief (2)  Opnieuw de tien geboden in het perspectief van het Nieuwe Testament. Deze versie is gemaakt en beschikbaar gesteld door collega C. van der Leest. Het is een bewerking van de 'Buskes-versie' en nog meer op Christus betrokken.
De oorspronkelijke versie van 2006 is inmiddels een paar keer bewerkt.
De huidige versie is van 2015.
 
De tien geboden als belofte  Dezelfde versie van de tien geboden als hierboven, maar dan omgewerkt, zodat ze klinken als Gods belofte, dat hij zijn wetten in ons hart wil schrijven door zijn Geest.  
De tien woorden opnieuw  De tien geboden in het perspectief van het Nieuwe Testament en met inkleuring vanuit de catechismus. Geschreven door collega E.A. de Boer.  
De tien geboden vanuit het NT  De tien geboden in het perspectief van het Nieuwe Testament. Geschreven door collega B. Luiten.  
De tien woorden eenvoudig  De tien geboden, zoals ze vastgesteld zijn voor het gebruik in aangepaste diensten. Ook voor kinderen te gebruiken.  
Tien korte woorden  De tien geboden in een korte en krachtige versie, waarbij ieder gebod voorzien van een al even korte en krachtige motivatie.
Deze versie is afkomstig van prof. dr. C.J. de Ruijter.
 
Tien geboden op rijm  De tien geboden in een versie van Luther, vertaald door Ria Borkent.
Ze heeft zelf het tweede gebod als apart gebod ertussen toegevoegd, omdat die als zodanig in het origineel niet voorkwam.
Het is een bachkoraal, het kan gezongen worden, maar belangrijker is dat de tekst makkelijk te onthouden is door het rijm, en dat het een spits naar het Nieuwe Testamente heeft aan het eind.
Het 'Ontferm u Heer' kan door de gemeente gesproken worden.
De melodie staat in 'Een vleugje eeuwigheid, 80 bachkoralen herdicht', uitg. Kok Kampen.

Het copyright van de tekst berust bij Uitgeverij Gooi & Sticht (ondergebracht bij Kok Kampen). Bij de webwinkel van deze uitgeverij kan ook de bladmuziek aangeschaft worden. Ga daarvoor naar www.gooiensticht.nl.
 
Puntig geformuleerde geboden  De tien geboden in een korte en krachtige versie, waarbij ieder gebod op een puntige manier geformuleerd is.
Er werd mij verteld dat deze versie afkomstig is van collega H. de Jong.
 
De tien geboden in beeld  De tien geboden weergegeven in plaatjes. Mooi om te laten zien, terwijl de geboden voorgelezen worden.
De tekeningen zijn gemaakt door Marloes van Duffelen: zij heeft ze gemaakt voor gebruik in ÚÚn van onze jeugddiensten.
Hierbij in het klein een indruk ervan:

 
Geboden in woord en beeld  Dezelfde afbeeldingen als hierboven, maar nu gecombineerd met tekst in een Powerpoint-presentatie van tien dia's.
Het idee is afkomstig van Jaap Groen.
 
Geboden in beeld en lied  Weer dezelfde afbeeldingen, maar nu voorzien van een tekst die gezongen kan worden op de melodie van het kinderlied 'Jezus zegt dat hij hier van ons verwacht'.
De presentatie heb ik aangeboden gekregen van Pauline ter Horst.
 
Geboden op rijm  Collega Jaap Oosterhuis heeft de 10 geboden op rijm gezet voor de kinderen.  
Gods geboden in de vorm van een gebed  Collega Jaap van den Bos heeft een vorm gevonden om de geboden in de liturgie een plek te geven als gebed. Een bredere toelichting aan het begin van het document.  
Gods geboden in een korte duidelijke vorm  Een versie die ik aangereikt kreeg van collega Tjerk van Dijk. Hij gebruikt als dovenpastor deze versie in diensten voor zijn doelgroep. De oorspronkelijke tekst is van collega Han Hagg en door Tjerk van Dijk aangepast voor zijn doelgroep (dus korte zinnen, geen moeilijke woorden).  
Gods geboden in een korte duidelijke vorm (2)  Opnieuw een versie die ik aangereikt kreeg van collega Tjerk van Dijk. Deze versie heeft hijzelf gemaakt vanuit dezelfde insteek als de vorige.  
De wet van Gods liefde  Deze tekst is van de hand van collega Jos Douma. Het is een tekst waarin bij ieder gebod de nadruk valt op de liefde van God.  
De wet van het leven  Net als de vorige is deze tekst van de hand van collega Jos Douma. Het is een tekst waarin bij ieder gebod naar voren komt hoe onze Heer ons leven op het oog heeft.  
Tien geboden: tien vragen  De geboden in vragende vorm. Direct en confronterend...  
Tien geboden: tien vragen (2)  Dezelfde als de vorige, maar enigszins bewerkt.  
Downloads via de genoemde links. GELOOF.NU heeft een wetskaart ontwikkeld bij de 10 geboden (afbeeldingen en eenvoudige taal).
De afbeelding laat telkens zowel het negatieve verbod als het positieve gebod zien.
Een presentatie voor gebruik in de eredienst is te downloaden via www.geloofnu.nl/downloads (alleen afbeeldingen of afbeeldingen + tekst). Meer info zie www.geloofnu.nl.
De wet in vraagvorm
De wet als belofte
De wet voor kids
Een paar versies die gemaakt en aangeleverd zijn door collega Roel Meijer:
- De wet in vraagvorm
- De wet als belofte
- De wet voor kids
 
Apostolische geloofsbelijdenis eenvoudig  De twaalf artikelen in een eenvoudige weergave, die ook voor kinderen begrijpelijk is. (Bron: onbekend)  
Apostolische geloofsbelijdenis berijmd (1)  De twaalf artikelen berijmd. Deze versie (in 4 coupletten) kan gezongen worden op de melodie van Gezang 429 van het Liedboek voor de Kerken.
Een alternatieve melodie is die van Gezang 297 van het Liedboek voor de Kerken.
Geschreven door collega Casper Koolsbergen.
 
Apostolische geloofsbelijdenis berijmd (2)  De twaalf artikelen berijmd. Deze versie (in 3 coupletten) kan gezongen worden op de melodie van Gezang 114 van het Liedboek voor de Kerken.
Geschreven door collega Casper Koolsbergen.
 
Geloofsbelijdenis op kerstmelodie  De twaalf artikelen berijmd. De gebruikte melodie is afkomstig uit het Liedboek voor de Kerken ('Hoor de englen zingen d'eer...)
De auteur is Charles A.E. Groot, zendingspredikant
 
Geloofsbelijdenis 'Zundel'  De twaalf artikelen berijmd. De gebruikte melodie is een melodie van John Zundel, bekend van bijv. 'Wat de toekomst brengen moge'.
Aangereikt door iemand uit de gemeente.
 
Lied 289 Evangelische Liedbundel  In de Evangelische Liedbundel is Lied 289 een geloofsbelijdenis over de Vader en de Zoon.
Aart van Drie heeft het lied uitgebreid met een couplet over de Heilige Geest.
 
Downloads via de genoemde links. GELOOF.NU heeft een belijdeniskaart ontwikkeld bij de 12 artikelen (afbeeldingen en eenvoudige taal).
De kaart hoort bij de uitgave 'Dit geloof ik!', beeldboek over geloven, een introductie en samenvatting van geloofsonderwerpen en beeld en eenvoudige taal.
Een presentatie van de belijdeniskaart voor gebruik in de eredienst is te downloaden via www.geloofnu.nl/downloads (alleen afbeeldingen of afbeeldingen + tekst). Meer info zie www.geloofnu.nl.
Apostolische geloofsbelijdenis vanuit je hart  Als aardigheidje: de twaalf artikelen in een bijzondere weergave, die ik aangereikt kreeg van een ouder gemeentelid uit Amersfoort-Emiclaer (J. Mast).
Deze versie is niet echt geschikt voor liturgisch gebruik, maar maakt wel op een aardige manier zichtbaar dat geloven een zaak van je hart is (Rom. 10,10).
 
Downloads via de genoemde links. GELOOF.NU heeft een gebedskaart ontwikkeld. Hierop wordt het Onze Vader in beeld en eenvoudige taal weergegeven.
Voor meer info www.geloofnu.nl.
Voor een presentatie van dit Onze Vader voor gebruik in de eredienst www.geloofnu.nl/downloads (alleen afbeeldingen of afbeeldingen + tekst).
Op de site van GELOOF.NU meer info over bidden met beeld.




Kerkelijke formulieren in gewoon Nederlands
In onze gemeente (en ook in veel andere kerken) worden bij verschillende gelegenheden formulieren gebruikt, zoals bij het dopen, het vieren van het avondmaal, e.d. Daarin wordt verteld wat er op dat moment gebeurt.
Die formulieren hebben een geweldige inhoud. Jammer genoeg komt die inhoud lang niet altijd over, want het taalgebruik in die formulieren is ronduit verschrikkelijk: lange en ingewikkelde zinnen met moeilijke en vaak verouderde woorden.
Dat slechte en verouderde taalgebruik valt me des te meer op, als er gasten in de kerk aanwezig zijn, die anders (bijna) nooit in de kerk komen. Juist naar hen toe zou het goed zijn om op een gewone manier en in gewoon Nederlands duidelijk te maken wat er nu eigenlijk gebeurt.
Daarom ben ik begonnen om de formulieren in begrijpelijk Nederlands om te zetten: gewone, moderne woorden en kortere zinnen. De eerste formulieren die ik onder handen heb genomen, zijn de formulieren die gebruikt worden bij het dopen. Ik heb me voorgenomen om andere formulieren de komende tijd ook bij langs te gaan. Hopelijk zullen de paar formulieren hieronder dus uitgroeien tot een lijstje.

Bestand
 
Beschrijving
 
Doopformulier 1  Formulier om te gebruiken bij het dopen van kinderen van gelovige ouders.  
Doopformulier 2  Formulier om te gebruiken bij het dopen van volwassenen gelovigen.  
Bijlage bij doopformulier 2  De doopgelofte kan natuurlijk ook volledig uitgesproken worden door degene die gedoopt zal worden. Dat is eigenlijk wel zo mooi! Hierbij een tekst waarin de doopvragen zijn omgewerkt tot een persoonlijke geloofsbelijdenis.  
Gecombineerd doopformulier  Een tekst van collega J.R. Geersing: een formulier dat gebruikt kan worden in een dienst, waarin openbare geloofsbelijdenis gedaan wordt en waarin ook volwassen gelovigen gedoopt worden.  
Vragen doop en belijdenis  Dit zijn vragen die gebruikt kunnen worden in een dienst waarin gedoopte jongeren belijdenis doen van hun geloof en waarin ook volwassen gelovigen gedoopt zullen worden.
De vragen zijn een mix van de vragen uit de beide betreffende formulieren, maar dan wel in een eigentijdse vorm.
 
Openbare geloofsbelijdenis  Formulier om te gebruiken bij de openbare geloofsbelijdenis.
Deze tekst is gebaseerd op het formulier dat in de Geref. Vrijg. Kerken gebruikt werd tot 2005.
 
Openbare geloofsbelijdenis (nieuw)  Formulier om te gebruiken bij de openbare geloofsbelijdenis.
Deze tekst is gebaseerd op het nieuwe formulier dat in de Geref. Vrijg. Kerken gebruikt wordt sinds 2005.
 
Bijlage bij 'Openbare geloofsbelijdenis (nieuw)'  Formulier om te gebruiken bij de openbare geloofsbelijdenis.
Deze tekst is dezelfde als hierboven, maar dan omgewerkt tot een persoonlijke geloofsbelijdenis. Heel indrukwekkend om te horen!
 
Bevestiging 3  Formulier om te gebruiken bij het bevestigen van ouderlingen en diakenen.  



Het organiseren van laagdrempelige diensten
Regelmatig krijg ik de vraag hoe je in je eigen gemeente vriendendiensten (of laagdrempelige diensten) kunt opstarten. Daarom heb ik voor degenen die daarin ge´nteresseerd zijn, een aantal dingen op een rijtje gezet. Om dat te lezen,
kun je hier klikken.


Informatie over Liturgie Digitaal
'Liturgie Digitaal' is de naam van een programma dat ik geschreven heb omdat digitale mogelijkheden ook nuttig zijn als ondersteuning voor de liturgie in de kerk.
Het is een programma om in kerkelijke bundels met liederen, belijdenisgeschriften, enz. snel te kunnen zoeken, om een liturgie samen te kunnen stellen, om even te horen hoe die melodie ook al weer klinkt, enz.
Vanzelfsprekend is het ook mogelijk om zelf aantekeningen te maken en verwijzingen naar bijbelteksten aan te brengen.
Liturgie Digitaal wordt uitgegeven door de
firma Jongbloed te Heerenveen.

Klik hier om een indruk te krijgen van het werken met Liturgie Digitaal
Klik op het plaatje om een indruk te krijgen van het werken met Liturgie Digitaal.

'Liturgie Digitaal' is ooit begonnen onder de naam 'Kerkboek'. Speerpunt was in die tijd vooral het werken met het Gereformeerd Vrijgemaakte kerkboek. Intussen zijn de mogelijkheden behoorlijk uitgebreid. Reden om voor de nieuwe versie de naam te wijzigen in 'Liturgie Digitaal'. Het programma wordt nu geleverd met diverse modules:

  • het Gereformeerd Vrijgemaakte kerkboek;
  • de bundel met de psalmen uit 1773 (incl. 29 gezangen, belijdenisgeschriften, e.d.);
  • de bundel met de psalmen uit 1773 (incl. 12 gezangen, belijdenisgeschriften, e.d.);
Door het werken met modules is het programma geschikt om in de toekomst ook met andere (extra) modules te werken. Updates van Liturgie Digitaal en van modules zijn beschikbaar via het internet (klik hier). Want gemak dient de mens...

Het programma is nu al geschikt om te werken met het 'Liedboek voor de Kerken'. Helaas kon de uitgever tot nu toe geen toestemming krijgen om het Liedboek als vierde module aan het programma toe te voegen.
Er is nog een tegenvaller. De vrijgemaakte liedbundel breidt zich steeds verder uit. Wat zou er logischer zijn dan het uitbreiden van Liturgie Digitaal met die nieuwe liederen? Maar jammer genoeg zijn er diverse rechthebbenden (als het gaat om de teksten en de melodieŰn) die geen toestemming willen geven om hun lied(eren) digitaal te gebruiken.
Diep in mijn hart heb ik nog steeds de hoop niet opgegeven, dat hierin nog eens verandering zal komen.

naaráhetábeginávanádezeápagina